Filmvoorstelling ‘Nacht und Nebel’ druk bezocht

Datum 06-05-2012 | Profiel Geplaatst door pleijdooi | 1.051 keer bekeken

ROOSENDAAL – (tekst Jaap Pleij) Geen bevrijdingsfestival in Roosendaal op zaterdagmiddag. Degenen die de 5e mei op uitbundige wijze wilden vieren, waren aangewezen op de grote West-Brabantse buur Breda. Toch wil dat absoluut niet zeggen dat er niets te beleven was in Roosendaal.

 

In de achterzaal van Partycentrum Zeelandia woonde het maximale aantal van 260 bezoekers de première bij van de documentaire ‘Nacht und Nebel’ met de Roosendaalse oud-verzetsman Piet Mathijssen (1922) in de hoofdrol. In de film gaat Mathijssen samen met zijn kleindochter Mare terug naar de plekjes die in zijn oorlogsverleden zo’n belangrijke rol hebben gespeeld. De tocht begint bij het adres Josephstraat 54, waar Mathijssen in de nachtelijke uren van zijn bed werd gelicht. Van daaruit werd hij naar het Nederlandse kamp Haaren nabij Den Bosch overgebracht, waar hij ruim een half jaar in een kleine cel verbleef.

 

Daar krijgen de emoties voor het eerst de overhand bij de oorlogsveteraan. Direct blijkt hoe belangrijk het gezelschap van zijn kleindochter is. Op de meest bewogen momenten weet ze hem de nodige troost te brengen. Dat Mathijssen nog onder is, mag best een klein wonder worden genoemd. Als 21-jarige werd hij door de Duitse bezetter ter dood veroordeeld. Hij had zijn afscheidsbrief aan zijn ouders al geschreven. De volgende dag zou hij op een daarvoor aangewezen plek in Duitsland ter dood worden gebracht.

 

In de nachtelijke uren werd het station dat hem als opstapplaats zou ‘dienen’ door Amerikaanse gevechtstoestellen vanuit de lucht vernietigd, met als gevolg dat de tocht te voet moest worden afgelegd. Tijdens die tocht verloor Mathijssen nog enkele kameraden. In dat kamp wordt de Roosendaler bevrijd door de Amerikanen. Op dat moment valt een onvoorstelbare last van hem af. De film zit vol met opvallende anekdotes. Mathijssen: ‘De eerste nacht na mijn bevrijding kon ik de slaap nauwelijks vatten. Voor het eerst sinds maanden had ik na een grondige schoonmaakbeurt geen last van vlooien, en dat was een uiterst vreemde gewaarwording’.

 

Bij het maken van de film waren enkele achterneven van Mathijssen betrokken, en dat drukte een zeer persoonlijk stempel op deze bijeenkomst. In een toelichting achteraf zei Mathijssen dat het voor hem een bijzondere ervaring was dat deze film deels is gemaakt en gemonteerd door een Turkse journalist die in eigen land ook heel lang tegen onrechtvaardigheid en onderdrukking heeft gestreden, en dat moest bekopen met een lange gevangenisstraf.

 

De beelden zijn uitermate indringend, en dat miste zijn uitwerking op de toeschouwers niet. Menig bezoeker haalde op gezette tijden een zakdoekje tevoorschijn. Het valt in de makers te prijzen dat ze ook oog hadden voor de leuke momenten tussen opa en kleindochter en de verleiding konden weerstaan om deze fragmenten te laten sneuvelen. Mathijssen zelf ontpopte zich als de bescheidenheid zelve. ‘Ik sta er eerlijk gezegd van te kijken dat zoveel mensen op deze vertoning zijn afgekomen. Het lijkt erop dat ik in mijn eentje de oorlog heb gewonnen, terwijl ik toch maar een heel klein radertje in het geheel was’.

 

‘Nacht und Nebel, het verhaal van mijn opa’ luidt de volledige titel van de documentaire over de Roosendaalse verzetsman Piet Mathijssen (1922). In deze film reist Mathijssen samen met zijn twaalfjarige kleindochter Mare langs alle belangrijke plekken uit zijn oorlogsgeschiedenis. De film is gemaakt door Mehmet Ülger en Astrid van Unen van U-producties. De documentaire is mede mogelijk gemaakt door de gemeente Roosendaal. De Roosendaler Piet Mathijssen is nog een tiener als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt. Hij raakt betrokken bij de Onderduikdienst en later bij de Belgisch-Nederlandse Dienst Wim, voor wie hij geheime informatie verzamelt. Dan pakken de Duitsers hem op, net als al zijn kameraden, en belandt hij in de gevangenis. Voor zijn verzetsdaden krijgt hij de doodstraf.

 

Vanuit het Nederlandse Kamp Haaren bij ‘s Hertogenbosch wordt hij naar Duitse tuchthuizen getransporteerd in Anrath, Lüttringhausen en ten slotte in Hameln, waar hij tussen de criminelen belandt. Van daar uit begint een vernietigende dodenmars richting Kamp Hecht. Mathijssen wordt enkele dagen voor de voltrekking van zijn executie bevrijd door de Amerikanen. Zijn kleindochter Mare is nieuwsgierig naar het verhaal van haar opa. In deze film reizen ze samen langs alle belangrijke plekken, op zoek naar herkenning en vooral: de lessen die sinds de Tweede Wereldoorlog zijn geleerd.

 

De documentaire zal worden gebruikt op de scholen in de gemeente Roosendaal. De titel ‘Nacht und Nebel’ verwijst naar het NN dat in Anrath op zijn celdeur stond geschreven. Nacht und Nebel was een speciale strafklasse die Adolf Hitler tijdens de Tweede Wereldoorlog liet instellen om verzetsmensen spoorloos te laten verdwijnen. Burgemeester Niederer van Roosendaal zei in zijn inleiding:  “Miljoenen mensen waren tijdens de Tweede Wereldoorlog slachtoffer van de Nazi’s. Mensen uit het verzet probeerden er onder meer voor te zorgen, dat mensen aan de dood konden ontsnappen.

 

Verzetshelden, vaak nog jonge mensen, die hun eigen leven in de waagschaal stelden voor het leven en de vrijheid van anderen”, aldus Niederer. In eerste instantie was de toepassing van het ‘Nacht-und-Nebel’-principe gericht op de bestraffing van ‘illegale werkers’. Mocht er sprake zijn  van een situatie waarin de doodstraf (direct gevolgd door executie) niet kon worden opgelegd, dan moest de Geheime Feldpolizei de arrestanten naar Duitsland overbrengen. Zij werden dan ‘gevangenen van de Wehrmacht’ en konden in het geheim door een Wehrmachtgericht worden berecht.

 

Van dit laatste voornemen kwam in de praktijk niets terecht.  Voor zover bekend werden de ‘zaken’ tegen ‘Nacht-und-Nebel’-gevangenen aangebracht bij drie Sondergerichte (Keulen, Essen en Kiel) en het beruchte Volksgerichthof onder leiding van Roland Freisler. De exacte hoeveelheid Nacht-und-Nebel-processen is niet bekend. Uit cijfers van eind 1942 blijkt dat de drie Sondergerichte meer dan 6.000 zaken toegewezen hadden gekregen. Het Volksgericht had toen circ200 Nacht-und-Nebel-dossiers in behandeling. Van het Volksgerichthof is bekend dat in ongeveer 50% van de zaken een doodvonnis werd uitgesproken.

Categorie Geplaatst in Politiek | Meld reactie 3 people like this post

1 reactie op Filmvoorstelling ‘Nacht und Nebel’ druk bezocht

gonny en peter 06-05-2012 om 21:11

ik vond het een indrukwekkende reportage het is wel mijn oom die daar was
en een nicht met haar man heeft hem gemaakt klasse astrid